امروزيكشنبه, 02 مهر 1396-- Sunday Sep 24 2017

ساعت 15:05:16

آخرین به روز رسانی : یک شنبه 13:02:22

هیأت های مذهبی خمینی شهر چگونه معرفت زایی کنند؟

هیأت های مذهبی خمینی شهر چگونه معرفت زایی کنند؟

چهارشنبه, 08 آبان 1392 ساعت 10:23 کدخبر :6219
فرستادن به ایمیل چاپ
نویسنده :
میزگرد هیأتهاي عزاداری

اشاره: فرصت نشريه همه مردم شهر است؛ همه مردمي كه در اين ديار زندگي ميكنند و به آن تعلق جسم و خاطر دارند و يك مشخصه اين مردم، عشقشان به ابيعبدالله (ع) است. محرم كه از راه ميرسد حال و هوايي دگرگون، شهر را فراميگيرد و شهر(ع) حسيني ميشود. اما اين حسيني شدن را بايد پاس داشت؛ زيباييهايش را افزون كرد و احتمالاً اگر ناراستياي دارد آنها را پيراست. براي همانديشي در اين باره و نيز اينكه راهكار و برنامههيئتهاي شهر براي فعاليت فرهنگي و مبارزه با تهاجم فرهنگي چيست؛ چرا كه اساساً معضلات فرهنگي و اخلاقي اگر گريبانگير جامعه شود اين هيئت و آن هيئت نميشناسد و به سراغ همه ميرود. براي اين همانديشي از مسئولان برخي هيئتهاي مطرح شهر شامل : شورای هیآت شهرستان، هیئت قمر بنیهاشم ورنوسفادران، کانون ذکرالرحمه، مهدیه خمینیشهر، هیئت لِواء الزینب(س)، هيئت آل ياسين ،

دعوت كرده بوديم و آنها هم اجابت كردند اما متأسفانه برخي از آنها عليرغم اعلام موافقت قبلي، در جلسه حاضر نشدند و لذا جلسه با حضور رضا رحیمی مسؤول شورای هیآت شهرستان، عباس داورپناه مسؤول هیئت قمر بنی هاشم ورنوسفادران، رجبعلی کیانی مسؤول کانون ذکرالرحمه، علی محمد حاج حیدری نماینده مهدیه خمینی شهر و یاسر قصری مسؤول هیئت لِواء الزینب(س)تشكيل شد.

«عزاداری در شهر ما یک جنبه مثبت دارد و یک جنبه منفی.» این شاه بیت مباحثی است که در میزگرد مسؤولان هیأت عزاداری مطرح شد. علی محمد حاج حیدری نماینده مهدیه خمینی شهر در این باره می گوید: «جنبه مثبت عزاداری در شهر ما، شور فراوان مردم و حجم انبوه مراسم-ها است، اعضای هیأت بعضی اوقات تا ساعت دو نیمه شب با شور و شوق مشغول نصب پارچه و پرچم هستند و در شهرهای دیگر کمتر می-توان اینگونه موارد را دید.»
وی به جنبه منفی عزاداری در شهرمان هم اشاره کرد و گفت: « متأسفانه در بین انبوه عزاداری ها، هدف از عزاداری و هدف امام حسین (ع) گم شده است. برخی ها دنبال این هستند که طبل و دُهُل شان سه متر باشد، شیپورهایشان زیباتر باشد، علم شان تیغه بیشتری داشته باشد، مداحشان فلان مداح معروف باشد و ....»
«من خودم در هیأتی شرکت کردم و دیدم که در شب میلاد شروع کردند به لخت شدن و سینه زدن» این انتقادی است که رجبعلی کیانی مسؤول کانون ذکرالرحمه بیان می کند و ادامه می دهد: «این افراط کاری ها یعنی چه؟! مگر ما در احادیث نداریم که شیعه ما در عزای ما عزادار و در شادی ما شاد است؟» وی مسؤولیت این امور را متوجه سازمان تبلیغات شهرستان می کند و از این سازمان می خواهد نظارتش بر هیأت ها را بیشتر کند.

 

احساس و معرفت؛ هركدام چقدر؟
کم رنگ شدن معرفت و شناخت در عزاداری ها و جایگزین شدن شور و احساس، یکی دیگر از جنبه های منفی عزاداری در شهرمان است که رحیمی مسؤول شورای هأت مذهبی شهرستان به آن اشاره می کند و می گوید: «شور و احساس خوب است ولی به شرط آنکه در کنار آن معرفت و شناخت مخاطبان نسبت به امام حسین(ع) و اهداف قیام نیز تبیین گردد.»
حسین غفوری مدیر مسؤول دو هفته نامه فرصت و از اساتید دانشگاه به خطر این گونه عزاداری ها اشاره می کند و می گوید: «چیزی که الان در هیأت ها دارد شکل می گیرد عقب گذاشتن شناخت و معرفت و جایگزین شدن شور و احساس است.» وی به معایب اینگونه عزاداری اشاره می کند و می گوید: «شور و احساس خوب است ولی برای دراز مدت نمی تواند انسان ها را نگه دارد. پایه ندارد و عمیق نیست در حوادث مختل نمی تواند پایدار باشد.» غفوری اشاره ای نیز به عزاداری های قدیمی هم می کند و نقش شور و احساس در آنها را اینگونه بیان می کند:«در گذشته مداحی در حداقل بود و می گفتند مداحی نمک آش است و بقیه اش منبر و سخنرانی و معرفت بخشی بود.»
 وی به تجربه خود در این خصوص نیز اشاره می کند و می گوید: « ما خودمان در جبهه بودیم و دیدیم دوستانی که با احساس جبهه آمده بودند الان دچار مشکل هستند و در کوران سختی های زندگی ماندند، اما کسانی که با معرفت و شناخت به جبهه رفتند الان هر مشکلی پیش بیاید مقاوم و محکم هستند. دین هم همینطور است، مخصوصاً در این دوران که هر روز حادثه ای برای جوانان پیش می آید و کافی است با یکی از اینها جوان منحرف شود.»

 

سازمان تبلیغات غول است؟
« نگاه سازمان تبلیغات به هیأت ها و هیأت ها به سازمان تبلیغات باید عوض شود.» یاسر قصری مسؤول هیئت لواءالزینب با بیان این مطلب ادامه می دهد: «الان اکثر هیأت ها به سازمان تبلیغات به دید یک غول نگاه می کنند که می خواهد کنترلشان کند و نگذارد مداحشان بخواند و... هیأت ها فکر می کنند اگر ثبت شوند سازمان تبلیغات جاسوس می فرستد در هیأتشان و... سازمان تبلیغات هم هیأتی ها به چشم یک موجودات خیلی خطرناک نگاه می کند که اگر ازشان غافل شود فردا پشت میکروفن هر خرافه ای را می گوید. وی با بیان اینکه اگر این دید عوض شد خیلی از مسائل حل می شود تأکید کرد: « شاید ده تا هیأت در شهر نباشند که زنجیرتیغی بزنند و 90 درصد هیأت ها معیارهای سازمان تبلیغات را قبول دارند و این واقعیتی است که سازمان تبلیغات باید آن رابپذیرد.» وی به اثرات این نوع نگاه می پردازد و می گوید: «هیأت هایی در شهرستان هستند که هیچ ایرادی ندارند ولی از ترس سازمان تبلیغات حاضر نیستند هیأتشان را به ثبت برسانند و وقتی هم ثبت نشوند آزاد هستند هر کاری را که می خواهند انجام دهند.»

 

نذورات شکمی بسه
«هیأت های شهر بیش از حد غذا می پزند و اسراف می شود.» عباس داورپناه مسؤول هیئت قمر بنی هاشم که حدود 60 سال سن دارد در این خصوص می گوید: « یادم می آید در قدیم، یک نفر گوسفندی را در کنار امام زاده سید ابراهیم می کشت و یک آب گوشت مختصر به عزاداران می داد، حالا در خیابان شریعتی فقط در یک گذر یکي دو تن برنج می پزند.» او با انتقاد از این گونه اسراف ها می گوید: «ما به اینها می گوییم اسراف است و کمی از این هزینه ها را صرف کمک به بیماران کلیوی یا کارهای فرهنگی کنید.» داورپناه با بیان اینکه بهانه اینان این است که نذر داریم ادامه می دهد: «می توان نذر کرد و پول آن را صرف کارهای فرهنگی کرد، خود ما در شورای هیأت می خواهیم کار فرهنگی کنیم ولی بودجه ای نیست که صرف شود.»
حاج حیدری نیز در تأیید این صحبت ها می گوید: «در این مورد باید به مردم آگاهی داد، در روز تاسوعا و عاشورا غذا خیلی پخته می شود و بخشی از آنها هم خراب می شود.» وی به فلسفه غذادادن در عزاداری ها اشاره می کند و می گوید: «در قدیم خانم های خانه به همراه مردانشان مشغول عزاداری می شدند و چون وقتی برای غذا درست کردن در خانه ها نبوده، یک آبگوشت ساده درست می کردند و همه دور هم می-خوردند» او به وضع فعلی غذا دادند ه اشاره می کند و می گوید:« حالا بعضی ها چلوکباب و چلو مرغ درست می کنند و روز به روز هم چشم همچشمی ها در این زمینه بیشتر می شود.»
وي با بيان اينكه نفس غذادادن خيلي خوب است افزود: «آن چيزي كه امروز در عزاداري ها مي بينيم افراط در غذادادن است در حاليكه مي-توان اين پول ها را مثلاً صرف مسابقه كتابخواني كرد، اگر يك جوان چند مطلب از اين مسابقه ياد بگيرد بهتر از اين است كه يك غذايي بخورد.»

 

روحاني ها فعال تر شوند
حاج حيدري در خصوص مداح محور شدن هيأت ها و ضعيف شدن سخنراني ها به واكاويي علل آن پرداخته و مي گويد:«ما بايد از سخنرانان قوي استفاده كنيم تا هدف عاشورا را تبيين كنند، البته به روحانيون انتقاد دارم كه برخي از آنان در مجلس سخنراني مي كند و بعد همين مطالب را مجلس ديگر هم مي گويد و همه اش تكراري است و سال بعد هم همين مطالب را مي گويد. وقتي هم كه روحاني حرف تكراري مي-زند مردم حق دارند از سخنراني استقبال نكنند و خود به خود مداح جاي سخنران را مي گيرد، در حاليكه اگر شب ها مطالعه كنند اين مشكل پيش نمي آيد.»
وي البته تأكيد مي كند: «خوشبختانه اساتيد خوبي هم در شهر داريم ولي تعداد آنها با تعداد 340 هيأتي كه داريم اصلاً هماهنگي ندارد.» كياني از زاويه اي ديگر به نقش و جايگاه روحانيون شهر پرداخته و مي گويد:«اصل ناهماهنگي در هيأت ها بر مي گردد به آنان، روحانيون و بزرگان شهر با هم هماهنگ نيستند و در خصوص عزاداري هر كدام ايده اي خاص دارند.» وي به نمونه اي از اين ناهماهنگي هم اشاره مي كند و مي-گويد:«ديشب يكي از روحانيون سرشناس شهر در مسجد ما سخنراني كرد و گفت چرا بعضي مي خواهند جلوي عزاداري را بگيرند! آخه كي تا بحال گفته عزاداري نكنيد؟!»

 

هيأتي ها متحد هستند؟
ناهماهنگي بين هيأت ها و عدم اتحاد بين آنها يكي از مواردي است در اين ميزگرد به آن تأكيد شد. قصري دراين باره مي گويد: «بين هيأت ها هماهنگي نيست، ما معمولاً همديگر را نفي مي كنيم و اگر بخواهيم يك شب يك برنامه بزرگ بگيريم نهايتاً سه تا هيأت با هم همكاري مي-كنند، مثلاً اگر در شب شهادت امام كاظم(ع) هيأت موسي بن جعفر برنامه داشته باشد بقيه به هيچ وجه حاضر نيستند برنامه هايشان را تعطيل كنند و در مراسم آن ها شركت كنند.» داورپناه علت اين گونه رفتارهاي را خودخواهي افراد مي داند و مي گويد: «دليلش اين است كه من مي-خواهم بگويم در محل ارشد هستم، در حاليكه در دستگاه سيدالشهداء (ع) نبايد اين طور باشد، براي امام حسين (ع) بايد خاكي باشي و پابرهنه بدوي براي امام حسين(ع).»
حاج حيدري به فوايد تعامل بين هيأت ها اشاره مي كند و مي گويد:«هيأت ها مي توانند مشكلات يكديگر را حل كنند، مي توانند به همديگر پارچه، زنجير و منبر قرض بدهند، اگر عزاداري ها خالص شود، ديگر اختلافي بين هيأت ها نخواهد بود.»

 

 

هيأتي بايد هيأتي باشد
اختلاف بين هيأت ها در همه جا نيست و در برخي محلات، هيأت ها با هم متحد هستند و مي تواند براي ساير هيأت ها الگو باشند. داورپناه در اين باره مي گويد:«ما در باولگان توانسته ايم بين 12-10 هيأت وحدت و هماهنگي ايجاد كنيم، مثلاً وقتي هيأت جوادالائمه، جشن ميلاد امام جواد(ع) را مي گيرد ما جشن نمي گيريم و همه در جشن آنان شركت مي كنيم، در ميلاد حضرت زهرا(س) همه مي رويم هيأت فاطميه و در مراسم آن ها شركت مي كنيم.»
وي ادامه مي دهد:« در طول سال هم مراسم هاي ائمه را مي گيريم ولي در دهه اول محرم مراسمي نمي گيرم، دليلش هم آن است كه مجالس زياد است و نياز نيست ما مراسمي بگيريم، ما در زمان هايي كه خلأ وجود دارد وارد مي شويم و مثلاً جشن نيمه شعبان را به صورت مفصل برگزار مي كنيم.»

 

هيأتها و ترويج كتابخواني
حاج حيدري در خصوص شيوه ي استفاده از جمعيت فراوان عزاداران مي گويد: « ما 5-4 سال است كتاب هايي پيرامون اهداف قيام امام حسين(ع) را مي آوريم و در حاشيه عزاداري با تخفيف ويژه به فروش مي رسانيم كه همين اقدام به عميق شدن عزاداري ها و معرفت بخشي به آن بسيار مؤثر بوده است.» وي در خصوص استقبال مردم از اين طرح مي گويد: «استقبال مردم بسيار خوب بوده است و همين باعث شده ما سال به سال فعاليت مان را گسترده تر كنيم چرا كه استقبال مردم نشان مي دهد كه در اين زمينه چقدر نياز به كار وجود دارد.»
وي در خصوص معرفتي كردن عزاداري مي گويد:«سياست ما اين است كه سخنرانان مطرح و قوي را بياوريم تا معارف عاشورا را با زبان ساده و در عين حال منطبق با نيازهاي روز به مردم ارئه دهند.»

 

پيش به سوي كميته فرهنگي
«تشكيل كميته فرهنگي در هيأت ها در جهت دادن به عزاداري ها بسيار مؤثر است.» كياني با بيان اين مطلب مي گويد: «در هيأت ها بايد يك كميته فرهنگي تشكيل شود و برنامه ريزي كنند تا مردم را از شعار به شعور برسانند. اين كميته فرهنگي مي تواند نقاط ضعف هيأت را رصد كند و با يك برنامه ريزي مدون به رفع اين نقاط ضعف بپردازد.» وي به نمونه هايي از فعاليت هاي اين كميته نيز اشاره مي كند و مي گويد: «پيشنهاد مي كنم يك شب از هفته را به قرآن اختصاص دهند، عضوگيري داشته باشند، مسابقات كتابخواني با موضوع عاشورا برگزار كنند و....»
حاج حيدري در تكميل اين پيشنهاد مي گويد: «پيشنهاد مي كنم مجمعي تشكيل دهيم و با ظرافت هيأت ها را دور هم جمع كنيم. اين مجمع مباحث فرهنگي هيأت ها را برنامه ريزي كند و با هماهنگي كميته فرهنگي هر هيأتي، مي تواند اين طرح ها را در هيأت ها اجرا كند.»
غفوري نيز به جايگاه حساس هيأت ها اشاره مي كند و مي گويد: «هيأت هاي مذهبي نقش كليدي پيدا كرده اند و الان روند تبليغ دين تقريباً به دست هيأت سپرده شده است و همين باعث مي شود كار آن ها حساس شود و لذا بايد نظارت بر آنها بيشتر شود.»

 

رئيس شوراي هيأت شهرستان چه مي گويد؟
«دولت بايد براي كار فرهنگي بر روي هيأت ها بودجه ويژه بگذارد.» رحيمي رئيس شوراي هيآت شهرستان با بيان اين مطلب گفت: «دست ما و سازمان تبليغات آنقدر خالي است كه ما حتي نمي توانيم يك قاب ساده به هيأت بدهيم.» وي با انتقاد از برخي رفتارهاي خرافي كه در عزاداري مي شود گفت:«ما معتقديم خودزني درست نيست، عزاداري تا پاسي از شب اشتباه است، برخي از آهنگ هاي مداحان براساس سبك-هاي ترانه است و اين در شأن عزاداري ما نيست.»
وي تأكيد كرد: «شوراي هيآت و كانون مداحان نمي خواهند هيأت ها را محدود كنند بلكه مي خواهند خرافات از عزاداري ها برطرف گردد، ما با آغوش باز از هيأتيها استقبال مي كنيم و آماده همكاري با همه آنها هستيم.»

 

اينجا كه قمه زن ندارد!
قمه زني يكي از مباحثي است كه در اين جلسه مطرح گرديد. حاج حيدري با انتقاد از برخوردهاي كه با قمه زنان مي شود گفت: «ما بايد در اين زمينه به جامعه آگاهي بدهيم و در عين حال بدانيم اگر به صورت مداوم فعاليت كنيم تا 5 سال ديگر جواب مي دهد» وي با انتقاد از وضعيت فعلي نهي قمه زني گفت:« نمازجمعه و مسجد جبل عاملي و مجتمع باقرالعلوم كه قمه زن ندارد، چرا برخي در اين مكان ها مي روند و مي گويند قمه نزنيد؟!»

 

اين همه هزينه براي ده شب!
عزاداري ها محدود به دهه اول محرم شده و براي بعد از آن برنامه چنداني نداريم، اين يك از واقعيت هاي عزاداري شهر ماست كه تبعاتي را هم به دنبال دارد.  قصري در اين باره مي گويد: «يكي از اشكالات هيأت هاي شهرستان اين است كه مثلاً يك هيأت در دهه محرم 80-70 ميلون تومان هزينه مي كند ولي همين هيأت بعد از دهه از 3-2 هزار نفر مي شود 20-30 نفر و اين همه هزينه هيچ جا ديده نمي شود يعني فقط مي شود تزئينات و تبليغات خيلي خوب با مداح قوي و ده شب شام. يكي از دلائلش اين است كه هيأت ها تئوري براي عزاداري ندارند، ما هيئتي داريم كه براي حسينيه اش چند ميليارد هزينه كرده ولي در سال فقط يك دهه برنامه اجرا مي كند، در حاليكه اين را با داربست هم مي-شد انجام داد.»

 

تعزيه در روز ولادت!
تعزيه از مراسم هاي قديمي و خوب است ولي سبك اجراي آن گاهاً عجيب و مشكل ساز شده است. داورپناه در اين باره مي گويد: « قبلاً فقط در روز تاسوعا و عاشورا تعزيه مي گرفتند و مردم هم گريه مي كردند، حالا روز تولد امام هادي تعزيه مي گيرند! اينگونه عزاداري معضلي شده و اداره ارشاد بايد جلوي اينها را بگيرد، اينها تا ساعت يك نيمه شب تعزيه مي گيرند و بلندگوهايشان در سطح شهر است.» وي با اشاره به كوتاهي اداره ارشاد در اين زمينه مي گويد: «ارشاد مي گويد من فقط تذكر مي دهم! پس چه كسي بايد جلوي اين مسائل را بگيرد؟ ما به جاي جلو رفتن عقب مي رويم.»
كياني نيز در اين خصوص معيارهايي براي عزاداري مطلوب ارائه مي دهد و مي گويد:«عزاداري بايد بگونه اي باشد كه اگر امام حسين(ع) به آن مراسم تشريف آورد از آن عزاداري خشنود شود نه اينكه حضرت خجالت بكشند.»

 

يك پاردوكس!
غفوري با اشاره به يك نكته ظريف كه در آينده مي تواند دين زدگي به همراه داشته باشد مي گويد: «برخي هيأتها منابع مالي خوبي دارند و برخي از هزينه ها را رواج مي دهند و بقيه دچار مشكل مي شوند، دين آمده ترويج معنويت كند و ما با اينكارها ترويج ماديت مي كنيم. وقتي يك سخنران يا مداح پول فرواني مي گيرد چطور مي تواند ترويج معنويت كند؟! اينها با هم نمي خواند و در دراز مدت مشكلات پيچيده اي به وجود مي آورد كه دين زدگي يكي از آنهاست.»

مطالب مرتبط:

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید