امروزيكشنبه, 14 آذر 1395-- Sunday Dec 04 2016

ساعت 14:12:41

آخرین به روز رسانی : یک شنبه 11:41:31

فروشان و پریشان

پنجشنبه, 24 شهریور 1390 ساعت 11:48 کدخبر :2440
فرستادن به ایمیل چاپ
نویسنده : رسول صرامی(سروش)
معرفی محلات

اصطلاح رایج برای توپونیمی در ادبیات علمی ایران «وجه€Œتسمیه» است. منابع وجه€Œتسمیه شامل دسته€Œهایی است: نوشتاری، شفاهی، معاصر و همجوار. اداره جغرافیایی وزارت کشور امریکا در سال 1960 کتابی به نام فرهنگ آبادی€Œهای ایران (نرم€Œافزار Geoename) به چاپ رساند.

هر چند انگلیسی€Œها در اوایل قرن بیستم درخصوص توپونیمی سرزمین ایران تحقیقات مفصلی نموده بودند. هر واحد توپونیسم از چند جنبه قابل تقسیم€Œبندی است:

1- از نظر صرف واژه و ساخت موفورلوژی

2- از نظر مفهوم و استنادی مفهومی

 

 وجه€Œتسمیه فروشان 

درخصوص وجه€Œتسمیه این محل چند نظر (شفاهی، مفهومی، نوشتاری) وجود دارد که نظر آخر متعلق به نگارنده است.

1- در قدیم یکی از طوایف کوچ€Œرو از لرستان در حوالی درب بالا دو مرده سکنی می€Œگزینند و به کشاورزی روی می€Œآورند و چون آب خوزانی€Œها را تصرف کردند، اهالی خوزان از آنها علت را جویا می€Œشوند و آنها در جواب می€Œگویند: ما «پریشان» اوضاع هستیم، این زمین€Œها را تسخیر کردیم. این غائله با وساطت اهالی بُن خاتمه می€Œیابد.

 

2- پریوش اسم زنی بوده که در زمان قدیم بنای قریه نموده و به نام خود منسوب نموده است. شاید پریوش همچون چالوس دلبستگان زیادی داشته است.

 

3- پس از آباد شدن دیه خوزان، مردم یونانی دیمیر از اعطای زمین رایگان به مردم خوزان خبردار شده و از پیروزشاه درخواست زمین و آب قنات بیشتر می€Œکنند. پیروزشاه نیز زمین و یک چهارم از آب قنات پیروزشاهی را به آنها واگذار می€Œکند. نظر به اینکه افراد قوم دیمیر مردمانی زیبارو بودند، به دستور پیروزشاه این قوم را «پریوش» و محله آنها را «پریوشان» نامگذاری می€Œکنند که به€Œمرور زمان به «پروشان» و سپس «فروشان» تبدیل می€Œشود.

 

4- اطلاق کلمه «فروشان» در اواخر حکومت زندیه به این منطقه به€Œدلیل رواج کسب و کار اطلاق شده است و شاید در ابتدا همچون ده بار فروشه، به€Œعنوان قلعه فروشان شناخته می€Œشده است.

 

5- استاد مهریار معتقد است کلمه «فروشان» همان «فروزان» است چون حرف «ش» با حرف «ز» به هم قابل تبدیل است بنابراین جزء اول نام€Œواژه «فروشان»، «فروز» معادل فروغ به معنای روشنایی است و «ان» جزء آخر پسوند فاعلی و اتصاف است. بنابراین دو جزء روی هم فروزنده و درخشان است. برخی از اهالی فروشان را به€Œمرور زمان به «پریشان» تبدیل کرده€Œاند.

 

6- نظر آخر به عقیده نگارنده یکی از عناصر تشکیل€Œدهنده نام€Œهای جغرافیایی میتوپونیم€Œها و توپونیم€Œهای دینی است. این دسته از نام€Œهای جغرافیایی از نام€Œهای اساطیر و یا واژه€Œهای منتسب به این به وجود آمده€Œاند. در مناطق مرکزی ایران بیشتر نام€Œهای جغرافیایی ناشی از مذهب زرتشتی است. یکی از منابع غنی نوشتاری برای بررسی وجه€Œتسمیه€Œها، آثار قدیم و کلاسیک مؤلفان باستان است. برای نمونه آثار غنی «هرودت» منابع سرشاری درمورد توپونیمی ایرانی است. هرودت درخصوص اسامی نام€Œهای ایرانیان می€Œنویسد: «نام€Œهای آنان همه بر «خوشی€Œهای روحی و جسمی» دلالت دارد.» نگارنده معتقد است دو کلمه «فروشان» و «پریشان» در ارتباط با هم معنا پیدا می€Œکنند و به این معنی است که «فروشی» (روح) با همان پاکی آغازین، به جهان مینوی پرواز (پرشین) می€Œکند و مردم این ناحیه از فروشی پارسایان یاری می€Œخواستند یکی از روستاهای اصفهان، روستای «فران» است که در اصل فروهران بوده است. از سوی دیگر چون فرایند معاد در باورهای کهن ایرانی، هنگامی که جهان به پایان رسد و فریشه یا شکوهمند شود، تحقق می€Œیابد. امکان دارد از قدیم این مکان را «فُرشه» (آتش) نامیده باشند.

واژه هندی کهن «Prksa» به واژه هند و ایرانی «Prksa/Frava» برمی€Œگردد. در آیین مزدینا، فروهر پس از مرگ تن، از جسم جدا شده و پرواز کرده و به آسمان عروج می€Œکند. فروهر نیرویی است که در وجود هر انسان و جانداری است این نیرو، ابدی و ازلی است پیش از آنکه پیکر خاکی هر جاندار و انسان شکل بگیرد، فروهر او در بارگاه خداوند وجود دارد. از آنجا به پیکر درمی€Œآید و تا پایان زندگی پیکر با اوست. همین که سامان پیکر از هم پاشید و هستی او نیست شد. فروهر (فروشی) با همان پاکی آغازین به جهان برین و و جایگاه نخستین پرواز (پریش) می€Œکند.

 

فهرست منابع:

1) وجه€Œتسمیه شهرهای ایران، حسین توکلی، ج1

2) دیار کهن خمینی­شهر، رسول صرامی

3) فرهنگ جامع آبادی€Œهای اصفهان، محمد مهریار

4) کاروند کسروی

5) فرهنگ نظام (پریش مخفف پریشان)

6) فرهنگ نام€Œهای اوستا، هاشم رضی و غیره

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید