امروزپنجشنبه, 18 آذر 1395-- Thursday Dec 08 2016

ساعت 14:16:46

آخرین به روز رسانی : پنج شنبه 09:55:11

چه لزومی دارد هندوانه تولید کنیم
ابتکار:

چه لزومی دارد هندوانه تولید کنیم

چهارشنبه, 07 مرداد 1394 ساعت 18:03 کدخبر :9196
فرستادن به ایمیل چاپ
نویسنده :

یک سال از آغاز دوره سی ساله خشک سالی در ایران می€Œگذرد. گرمای بی امان و کاهش بارندگی روند رو به فزونی خشک سالی را گواه می€Œدهند. كارشناسان محيط €Œزيست در رابطه با آینده آبی کشور اظهار نگرانی می€Œكنند و معصومه ابتکار نیز در رابطه با هشداری كه يك دهه جدی گرفته نشده است، می€Œگوید: قرار است اتفاقی را بحرانی€Œتر از دریاچه ارومیه در کشور تجربه کنیم.
به گزارش ایسکانیوز، سال ۱۳۹۲ بود که ناسا گزارشی را در رابطه با شرایط جوی زمین در ۳۰ سال آینده در جهان منتشر کرد. در این گزارش اعلام شد که وضعیت خشک سالی کشورهای جهان به خصوص در کشورهای خاورمیانه بحرانی است. در این میان وضعیت آب در ایران چندان تعریفی ندارد بلکه براساس این گزارش کشور ما در رتبه ۴ از میان ۴۵ کشور خشک در ۳۰ سال آینده قرار خواهد گرفت. حدود ۸۰درصد از مساحت کشور ایران زیر پوشش بیابان است و همین موضوع باعث نگرانی بیشتر خواهد بود.
در همین سال، ایمان بابائیان، سرپرست گروه پژوهشی تغییر اقلیم مرکز ملی اقلیم شناسی از مدل سازی تغییر اقلیم کشور خبر داده و گفته است: براساس داده€Œهای به دست آمده از مطالعات دمای هوای کشور، تا ۹۰ سال آینده میزان بارش کاهش و میزان دما افزایش می€Œ€Œیابد ضمن آنکه سفره€Œهای آب زیر زمینی نیز از بین می€Œروند. او همچنین اعلام کرده است که ایران با پشت سر گذاشتن ۲ دوره خشکسالی هواشناسی و کشاورزی وارد مرحله سوم خشکسالی هیدرولوژی شده است.
با این حال معصومه ابتکار، رئیس سازمان محیط زیست و معاون رئیس جمهوری، در گفت€Œوگوی خود با ایسکانیوز وضعیت آب کشور را در ۳۰ سال آینده بحرانی اعلام می€Œکند و می€Œگوید: متأسفانه این اتفاق حقیقت دارد. روند فزاینده افزایش دما و کاهش بارندگی و برف که سبب کاهش منابع آبی در کشور شده است، کاملا توسط سازمان هواشناسی و سازمان€Œهای مربوط به مطالعات آب مورد تأیید قرار گرفته و حتی مطالعات آنها در بحث تغییرات آب و هوایی نشان می€Œدهد که یکی از دلایل اصلی این پدیده گرم شدن زمین است و کشور ما در کمربندی قرار دارد که افزایش فزاینده دما و کاهش بارندگی را تجربه می€Œ€Œکند. افزایش دما یعنی تبخیر بیشتر، این تبخیر بیش از اندازه فرسایش خاک را به دنبال دارد که گرد و غبار از جمله پیامدهای این فرسایش خواهند بود.

بحرانی دیگر در راه است

براساس گزارش ناسا، منابع آب زیر زمینی یکی از مواردی است که بحران بی آبی و خشک سالی های پیاپی آن را بیشتر از پیش تهدید می€Œکند. سوءمدیریت، افزایش تقاضا برای استفاده از منابع زیرزمینی آب، دلیل کاهش محسوس منابع آب خاورمیانه است. دو رودخانه دجله و فرات در معرض کاهش شدید قرار گرفته است که کشور هندوستان را با مشکل بی آبی روبرو خواهد کرد. در این گزارش آمده علت ۶۰€Œدرصد از دست€Œدادن این منابع آب شیرین دو رودخانه حفر بیش از هزار چاه عمیق در عراق بوده و ۲۰€Œدرصد علت آن نیز خشکسالی سال ۲۰۰۷ در منطقه خاورمیانه و کاهش نزولات آسمانی (برف) و خشک €Œشدن خاک بوده است؛ اما این داستان شامل ایران هم می€Œشود. ایران در سال€Œهای اخیر به دلیل سوءمدیریت در حفظ منابع آبی خود و همچنین زیرساخت€Œهای هدایت منابع آبی زیرزمینی نتوانسته فکری به حال خشکسالی پیش€Œبینی شده انجام دهد.

معصومه ابتکار اما در بخشی از گفت€Œوگوی مفصل خود با ایسکانیوز مهر تأییدی بر تشدید بحران در آب€Œهای زیر زمینی می زند. او مدیریت ناصحیح منابع آبی در کشور را نیز یکی دیگر از دلایل تشدید خشکسالی در کشور بیان کرده و می گوید: اگر به تاریخ گذشته کشورمان بازگردیم، در کشاورزی سنتی حفاظت از منابع آبی نظیر قنات€Œها بسیار اهمیت داشته است. در آن دوران آب در قنات€Œها و آب€Œخوان€Œها نگهداری می€Œشده و همچنین مصارف آنها در بخش کشاورزی محدود و تعریف شده بوده اما در سال€Œهای اخیر مصارف از این منابع افزایش یافته است.
رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست یکی از دلایل تهدید منابع آبی زیرزمینی را مصارف بی حد و اندازه در بخش کشاورزی می€Œداند. او با اشاره به مصارف بیش از اندازه آب در بخش کشاورزی در کشور گفت: عمده مصارف آب در کشور به میزان ۹۳ درصد در بخش کشاورزی و ۲ تا ۳ درصد در بخش صنعت است. از سوی دیگر نیز با توجه به اینکه مصرف آب شرب در ایران دوبرابر مصرف جهانی است، شهرهای بزرگی چون تهران، مشهد، یزد، کرمان و اصفهان با بحران آب مواجه هستند و باید مصارف خود را تنظیم کنند.

آینده کشاوزری در ایران به کدام سو خواهد رفت؟

هرچند در سال€Œهای اخیر کشاورزی حال و روز خوبی ندارد اما بد نیست که بدانیم ایران نخستین کشور در دنیا بوده است که در آن کشاورزی و زراعت آغاز شده و انسان اولیه برای اولین بار در فلات ایران به کشت، آبیاری و پرورش دام مشغول شده€Œاست. با وجود اینکه فلات ایران مکانی مناسب برای کشاورزی است و قریب به یک سوم زمین€Œهای آن قابلیت کشاورزی را دارند ولی به دلیل خاک نامرغوب و نامناسب بودن توزیع آب در بیشتر نواحی، در اکثریت زمین€Œهای قابل کشت در ایران کشت و زرعی انجام نمی€Œشود و فقط ۱۲ درصد از وسعت ایران تحت عملیات کشاورزی قرار می€Œگیرد. با این حال اما در چند سال گذشته به دلایل بی شماری از جمله عدم مدیریت صحیح منابع آبی در کشور و کشت€Œهای بی رویه و غیر اصولی کشاورزی در ایران بیش از پیش رو به زوال است.

معصومه ابتکار بهره برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و رویکرد ناصحیح کشاورزی را دلیل این ماجرا می داند. او در این باره به خبرنگار ایسکانیوز می€Œگوید: تغییر نگاه و رویکرد در بخش کشاورزی مهمترین اقدامی است که باید جهت ذخیره منابع آبی انجام دهیم. اگر بخش کشاورزی بتواند خود را اصلاح کند، آب در زاینده رود باقی می€Œماند و به ارومیه نیز می€Œرسد ولی اگر الگوی فعلی کشاورزی ادامه پیدا کند آب به مراتب کمتر خواهد شد. اگر کشاورزی بخواهد با همین روال عادی در سالیان گذشته به کار خود ادامه دهد یقینا آینده ای نخواهد داشت. اتفاقی که هم اکنون در بسیاری از بخش€Œهای ایران مانند ارومیه در حال رخ دادن است. نبود آب نه تنها موجب از بین رفتن کشاورزی خواهد شد، بلکه بیکاری، مهاجرت و سایر آسیب€Œهای اجتماعی را نیز به همراه خواهد داشت.

برنامه€Œهای دولت برای مدیریت بحران زوال کشاورزی

هرچند به گفته ابتکار، مسئولیت نظارت بر آب€Œهای زیر زمینی برعهده وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی است و سازمان حفاظت از محیط زیست زمانی به مسئله€Œ آب€Œها ورود می€Œکند که کلان محیط زیست و طبیعت در خطر باشد، اما سعی کرده است که به نحوی دیگر در این موضوع ورود کند.

معاون رئیس جمهوری با اشاره به برنامه€Œهای سازمان محیط زیست در رابطه با حفاظت از آب€Œهای زیرزمینی به ایسکانیوز می€Œگوید: در موضوع تغییرات آب و هوایی، تحقیقات و مطالعاتی انجام داده€Œایم و در پی آن در حال تنظیم برنامه اقدام ملی هستیم که یکی از محورهای آن توجه به منابع آب زیرزمینی است.

ابتکار افزود: ما در بخش کیفیت آبهای زیر زمینی و جلوگیری از آلودگی آبهای زیر زمینی نیز ورود کرده€Œایم و با همکاری وزارت کشاورزی استفاده برخی از سموم را ممنوع اعلام کرده€Œایم. همچنین به شدت پیگیر کیفیت و جلوگیری از آلودگی در بخش کشاورزی هستیم.

ابتکار به کشت بی رویه کشاورزان در برخی مناطق کشور اشاره می€Œکند و می€Œگوید: در استان فارس کماکان با وجود افت آب€Œهای زیر زمینی گندم تولید می€Œشود و براساس برآوردهای انجام شده امسال کشت گندم در این استان با وجود کاهش بارندگی و مشکلات آبی بسیار خوب بوده است. این نشان می€Œدهد که ما همچنان بر روی منابع آبی زیر€Œزمینی فشار وارد می€Œکنیم و اتفاقی بحرانی€Œتر از دریاچه ارومیه برای منابع آبی زیرزمینی€Œمان رقم می€Œزنیم.

تربیت کشاورزان، مدیریت بحران

در این میان اما آنچه که از گفته€Œهای معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست می€Œتوان دریافت این است که کشاورزی در سال€Œهای پیش رو با تغییرات بسیاری همراه خواهد بود. کشاورزان تربیت می€Œشوند و هر محصولی تولید نخواهد شد.

به گفته ابتکار تلاش€Œهای امیدوار کننده€Œای در دولت یازدهم صورت گرفته است که تغییر رویکردی را در بخش کشاورزی خواهد داشت. این اقدامات، کشاورزی را از نگاه سنتی به سمت کشاورزی مکانیزه و استفاده از آبیاری قطره€Œای و اصلاح آبی کشت سوق می€Œدهد.

رئیس سازمان محیط زیست آموزش کشاورزان از اَهم برنامه€Œهای این سازمان عنوان می€Œکند و این باره می€Œگوید: سعی داریم تا الگوی کشاوزری پایدار را در جهت اصلاح الگوی کشت، کاهش میزان مصرف آب و بازگرداندن آب به دریاچه ارومیه به کشاورزان روستاهای اطراف دریاچه ارومیه آموزش دهیم. فکر می€Œکنیم این الگو را تدریجا با همکاری وزارت کشاورزی برای سایر بخش€Œهای کشور نیز اجرایی کنیم.

او بیان می€Œکند: ما باید محصولاتی را تولید کنیم که نیاز به آب کمتری داشته باشند، گفت: امروزه آب مجازی می€Œتواند راه گشا کار ما باشد. آب مجازی می€Œتواند تعیین کند که چه محصولاتی را تولید و چه محصولاتی را وارد کنیم. این شیوه به ما کمک می€Œکند تا بتوانیم از میزان آب مصرفی برای تولید هر محصول آگاه شویم.

ابتکار بیان می کند که از این به بعد محصولاتی که به جای سود، زیان به همراه دارند تولید نخواهد شد. او این سوال را مطرح می€Œکند که چه دلیلی دارد هندوانه صادر کنیم یا در بعضی نقاط کشور برنج به روش غرق آبی تولید کنیم؛ در شرایطی که کشور با مشکلات آبی روبرو است؟

با این حال اما اومی€Œگوید که اصلاح کشاورزی در ایران نمی€Œتواند ره صد ساله را در یک شب طی کند. برای دیدن نتایج آن باید صبر کرد و منتظر ماند.

مطالب مرتبط:

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید