امروزچهارشنبه, 17 آذر 1395-- Wednesday Dec 07 2016

ساعت 20:14:59

آخرین به روز رسانی : جهار شنبه 07:56:45

تیغ رفتارهای توده‌ای بر شاهرگ ایرانی‌ها

شنبه, 19 اردیبهشت 1394 ساعت 17:38 کدخبر :8797
فرستادن به ایمیل چاپ
نویسنده :

به گزارش ایسنا، اساتید علوم سیاسی، جامعه شناسی و اقتصاد دانشگاه اصفهان در نشست تخصصی "بررسی رفتارهای توده وار" که در تالار صدر دانشگاه اصفهان برگزار شد به بیان دیدگاه€Œها و نظرات خود در این€Œباره پرداختند و با واکاوی حوادث سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در سال€Œهای گذشته نقش جریان€Œهای توده€Œای در رفتارهای اجتماعی را مورد بررسی و کارشناسی قرار دادندکه گزیدهای از نظرات آنهارامی خوانید:
حسین مسعودنیا، عضو هیئت€Œعلمی گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان، در نشست تخصصی "بررسی رفتارهای توده€Œوار" که در تالار صدر دانشگاه اصفهان برگزار شد، با استناد به تاریخ سیاسی یک€Œصد سال گذشته، ماهیت تحولات سیاسی ایران را ائتلافی دانست و اظهار کرد: برخلاف ساختار سیاسی غرب، ماهیت تحولات سیاسی ایران از ابتدای شکل€Œگیری در هیچ دوره€Œای طبقاتی نبوده و بیشتر ائتلافی است.
وی افزود: تعریف برخی مفاهیم کلیدی در جامعه€Œشناسی سیاسی ایران با سایر نقاط جهان متفاوت است. به عنوان نمونه فرهنگ ایرانی واژه "ائتلاف" را در کنار واژه "اتحاد" می€Œگذارد و این در حالی است که براساس تعاریف سیاسی "ائتلاف" مجموعه€Œای از نیروهای متفاوت با خواسته€Œهای سیاسی مشترک است که برای "نه" گفتن به شرایط سیاسی موجود در کنار یکدیگر قرار گرفته€Œاند با این حال این گروه ائتلافی هیچ گونه ترسیمی از آینده فعالیت€Œهای خود ندارد.

مسعودنیا با تأکید بر اینکه نبود آینده مشخصِ ترسیم شده یکی از مهم€Œترین دلایل زوال ائتلاف€Œها در ایران است، به بیان چند نمونه عینی از این نوع در تاریخ سیاسی کشور پرداخت و گفت: اگرچه در زمان شکل€Œگیری جبهه ملی تعداد قابل€Œتوجهی از فعالان سیاسی وقت، حمایت خود را از مصدق اعلام کردند، اما در روز کودتای 28 مرداد سال 1332 تنها چهار تن از افراد هم€Œقسم بر عهد خود با مصدق وفادار ماندند؛ همچنین در سال€Œهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جنبش دانشجویی دوم خرداد به همان سرعت شکل€Œگیری، انسجام درونی خود را از دست داد.

وی، مخالفت€Œهای مدنی صورت گرفته علیه سیاست€Œهای دولت احمدی€Œنژاد را مورد توجه قرار داد و خاطرنشان کرد: به€Œصورت کلی می€Œتوان گفت که نبود ماهیت طبقاتی در ساختار دولتی ایران به شاکله جنبش€Œهای اجتماعی نیز سرایت کرده است و گروه€Œهای سیاسی ائتلافی نیز به دلیل عدم برخورداری از یک الگوی واحد قابل ترسیم در طولانی مدت به سمت تشتت و اضمحلال ساختاری کشیده شده€Œاند، مسئله€Œای که به طور مستقیم به ایجاد نشدن ثبات در تحولات اجتماعی و سیاسی کشور منجر شد.

این استاد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان ادامه داد: به اعتقاد بسیاری از جامعه شناسان تحولات ایران از منظر سیاسی به "کف روی آب" شباهت دارد به این معنی که تحولات اجتماعی به یک€Œباره و آنی شکل می€Œگیرد و به€Œصورتی گذرا پس از گذشت مدت زمانی از بین می€Œرود؛ بنابراین از جامعه€Œای این چنین، نمی€Œتوان انتظار ارایه برنامه€Œهای راهبردی طولانی مدت داشت.

مسعود نیا با اعتقاد به اینکه در جوامع غیرعقلانی، برنامه€Œریزی افراد و گروه€Œها بیشتر کوتاه مدت و سود محور است، تصریح کرد: افراد و گروه€Œهای سیاسی و اجتماعی در جوامع فاقد برنامه€Œریزی€Œهای مشخص تعریف شده ناچار به تبعیت از برنامه€Œهای کوتاه مدت مبتنی بر منافع زود بازده هستند و وجود چنین نگرشی آنها را به سمت انتخاب€Œهای غیرشایسته در ساختارهای مدیریتی سوق می€Œدهد.

وی با اعتقاد به اینکه مبنای تحزب گرایی در ایران نیازمند بازنگری دوباره است، اظهار کرد: در جوامع توسعه یافته غربی نه تنها اعضای تشکل€Œهای سیاسی به شدت بر مرام€Œنامه€Œهای حزبی خود پایبند هستند، بلکه احزاب قدرتمند نیز به شکلی وسواس گونه چرایی تغییر رفتار احتمالی اعضای خود را مورد واکاوی و مباحثه قرار می€Œدهند، اما در ایران افراد امروز عضو یک فراکسیون هستند و فردا به فراکسیون دیگری ملحق می€Œشوند.

عضو هیئت€Œعلمی گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان با تأکید دوباره بر این عقیده که مبنای رفتارهای سیاسی در ایران براساس شاخص€Œهای طبقاتی نیست، تصریح کرد: در چنین جامعه€Œای، فعالان سیاسی به دلیل عدم برخورداری از منطق کارکرد صحیح جامعه مدنی حق طرح سؤال از سوی احزاب حامی خود را نفی می€Œکنند و به شکلی صریح به ساختارهای مدنی به چشم ابزارهایی برای رسیدن به قدرت و ثروت نگاه می€Œکنند.

مسعود نیا ادامه داد: در یک ساختار سیاسی غیرطبقاتی نگاه افراد به حوادث بیش از آن€Œکه عقلانی و مبتنی بر تفکر باشد قومی، قبیله€Œای، محلی و فامیلی است و همین مسئله عاملی برای شکل€Œگیری رفتارهای توده€Œای در جامعه می€Œشود به این معنا که افراد به جای محور قراردادن منطق در رفتارهای سیاسی خود به دلیل منافع خویشاوندی به سمت تحزب گرایی و عضویت در گروه€Œهای سیاسی متمایل می€Œشوند.

وی با بیان اینکه نبود عقلانیت در رفتارهای سیاسی جامعه بر تصمیم گیری€Œهای سیاسی مشارکت کنندگان در انتخابات€Œ مختلف مؤثر است، گفت: به طور حتم یکی از مهم€Œترین دلایل واگشت€Œهای سیاسی ملت ایران در دوره€Œهای مختلف تاریخ، وقوع ائتلاف€Œهای غیرعقلانی و گذرا در مقاطع مختلف سیاسی بوده است که به دلیل ضعف€Œهای آلترناتیو از دوام پایداری نیز برخوردار نبوده€Œاند.

این استاد دانشگاه با اعتقاد به اینکه تحولات جدید صورت گرفته در فضای سیاسی ایران، کشور را به تشکیل احزاب بومی نیازمند کرده است، ادامه داد: فضای حزبی ایران نیازمند نقد منصفانه و جدی است چراکه در فضای موجود سیاسی کشور افراد هم€Œحزب به شکلی قابل€Œتأمل درباره وقوع یک پدیده سیاسی مانند توافق€Œنامه هسته€Œای ایران با گروه 1+5 نه تنها اتفاق€Œنظر ندارند بلکه نظرات یکدیگر را نیز نقض می€Œکنند درحالی€Œکه تحزب گرایی مدرن همفکران سیاسی را ملزم به تبعیت از یک دیدگاه مشترک واحد و عمل به تعهدات تشکیلاتی می€Œکند.

جریان€Œهای توده€Œای عمدتآ ابزار دست نهادهای قدرت می€Œشوند

در ادامه این نشست، مسعود کیانپور، استاد گروه جامعه€Œشناسی دانشگاه اصفهان، درباره مشخصات جوامع توده€Œای اظهار کرد: به قدرت رسیدن توده€Œهای عام مردم یکی از مهم€Œترین ویژگی€Œهای جوامع توده€Œای به ویژه در جهان غرب است، به عنوان نمونه جریان لیبرال دموکرات با مشروعیت گرفتن از آرای مردمی به دنبال به رسمیت شناخته شدن قدرت توده€Œها و وادار ساختن جوامع به پذیرش کنش€Œهای احساسی مردمی است که بر مبنای هیجانات خود و بدون توسل به تفکر و تعقل دست به رفتارهای ناخودآگاه می€Œزنند.

کیانپور با بیان اینکه جریان€Œهای توده€Œای در این روند عمدتاً ابزار دست نهادهای قدرت قرار می€Œگیرند، افزود: به عنوان مثال در خلال دو جنگ جهانی اول و دوم حزب نازیسم با تکیه بر یک ایدئولوژی افراطی به قدرت رسید و هیتلر با بسیج کردن توده€Œهای مختلف مردم دست به تشکیل یک نظام مخوف مبتنی بر انسان€Œزدایی زد و موفق به پایه€Œریزی توده€Œهایی شد که بدون مددگیری از هیچ اندیشه مستقل انتقادی تنها به فکر نابودی، تخریب و کشتار بودند.

وی، دیدگاه€Œهای انتقادی مکتب فرانکفورت نسبت به جامعه سرمایه€Œداری را مورد توجه قرار داد و گفت: اندیشمندان این مکتب بر این باور بودند که نظام سرمایه€Œداری انسان€Œها را تبدیل به ماشین€Œهای مصرف€Œکننده€Œای کرده که در یک چرخه تولید و مصرف به سمت میل گرایی مطلق در حرکت هستند؛ حامیان این نگرش، توده€Œای شدن اندیشه به معنای هم€Œشکل شدن جامعه در همه عرصه€Œهای لذت طلبی و زندگی گرایی را از جمله آفت€Œهای اصلی توده€Œهای مدرن جوامع صنعتی می€Œدانستند و به همین دلیل به نقد جدی آن می€Œپرداختند.

استاد گروه جامعه€Œشناسی دانشگاه اصفهان افزود: به €Œصورت کلی تمرکز بر هویت جمعی در اجتماعات توده€Œای منجر به پیروی آنها از "قانون وحدت روحیه توده€Œها" می€Œشود، قانون خطرناکی که به سرایت، تشدید، تهییج و تلقین احساسی در افراد منجر می€Œشود و تأثیربخشی ناخودآگاه رفتاری در آنها را به شکل قابل€Œتوجهی افزایش می€Œدهد به طوری که ممکن است توده€Œهای مردمی به دلیل تلقین حس عدم مغلوب شدن به خود دست به کنش€Œهای نامعقولی در فضای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بزنند.

کیانپور با اعتقاد به اینکه ساختارهای اجتماعی به شکل قابل€Œتوجهی با تیپ€Œهای اجتماعی افراد در ارتباط است، تصریح کرد: در جوامع توده€Œای تمامیت€Œخواه یا توتالیته احتمال تربیت شخصیت€Œهای متعصب خودآزار یا دگرآزار بسیار زیاد است؛ افرادی که بر اساس شخصیت رفتاری نسبت به بالادستان خود بله قربان€Œگو و نسبت به زیردستان خود سخت€Œگیر و بی€Œرحم هستند این اشخاص بدون شک در سلسله€Œمراتب توده€Œای به€Œراحتی قادر به انجام هولناک€Œترین جنایت€Œها هستند.

وی با تأکید بر اینکه جریان سازی توده€Œها عمدتاً ناپایدار است، اظهار کرد: جریان سازی عده قلیلی از ایرانیان در جریان قرعه€Œکشی مسابقات جام جهانی سال 2012 و نوشتن پیام€Œهای توهین€Œآمیز در صفحه اجتماعی یکی از بازیکنان آرژانیتی نه تنها اعتبار و حیثیت ایرانی، بلکه فرهنگ باستانی کشور را نیز به کلی زیر سؤال برد؛ افراد معدودی که از گم€Œنامی و فردگرایی یکی از شبکه€Œهای اجتماعی سوء استفاده کردند و با تهییج احساسات یکدیگر از فرصت پیش رو به عنوان ابزاری برای تخلیه احساسی و روانی خود بهره بردند.

این جامعه€Œشناس، حاشیه€Œهای ایجادشده در جریان مرگ مرتضی پاشایی را یکی دیگر از حرکت€Œهای توده€Œای و خارج از حیطه تعقل نامید و خاطرنشان کرد: پاشایی بدون شک در حد یک اسطوره نبود به طوریکه تحلیل€Œهای صورت گرفته از حادثه در ماه€Œهای اخیر نشان داد که بسیاری از اجتماع€Œکنندگان نه تنها طرفدار سبک این خواننده پاپ نبودند، بلکه بیشتر به دلیل حضور سایر افراد به شرکت در این حرکت توده€Œای ترغیب شده بودند. با این حال نباید نقش فضای مجازی در شکل€Œگیری این توده اجتماعی را نادیده گرفت.

کیانپور، نقش فرهنگ€Œعامه در به قدرت رسیدن جریان€Œهای اختصاصی را بسیار ارزشمند، توصیف و تصریح کرد: اگرچه درگذشته جامعه مدنی همواره رو در روی جامعه توده€Œای قرار می€Œگرفت اما امروزه در برخی فرهنگ€Œها تلاش دولت€Œها به سمت توجه و توسعه فرهنگ€Œعامه پیش رفته است.

وی درباره تعریف جامعه مدنی ادامه داد: در جامعه مدنی نخبگان به عنوان کنش گران اصلی با عضویت در نهادها و سازمان€Œهای اجتماعی به دیالوگ€Œهای عقلانی با دولت می€Œپردازند و از این طریق به تعدیل قدرت کمک می€Œکنند این در حالی است که در جوامع توده€Œای افراد با سوء استفاده از شرایط موجود بر موج€Œهای بادآورده سوار می€Œشوند و به جریان سازی در جامعه دست می€Œزنند.

عدم تعادل بازارهای سرمایه گذاری افراد را به سمت سرمایه گذاری فیزیکی سوق می€Œدهد

همچنین سعید صمدی، عضو هیئت€Œعلمی گروه علوم اقتصاد دانشگاه اصفهان در بیان تأثیر رفتارهای توده€Œای در اقتصاد ایران اظهار کرد: عدم اطمینان نسبت به آینده و تمایل به افزایش سرمایه از جمله مهم€Œترین دلایل ترغیب افراد به انجام پس€Œانداز داینامیک است و ورود به بازارهای چند گانه سهام، طلا و ارز و زمین و ساختمان تنها راه افزایش سرمایه به شکل معقول و منطقی است. به طور حتم انجام یک تحلیل منطقی از وضعیت این بازارها و رسیدن به قدرت پیش€Œبینی و تحلیل تنها شرط دست یابی به یک سرمایه گذاری موفق و مطمئن در همه جنبه€Œهاست.

وی با بیان اینکه تصمیمات اقتصادی از منظر دو تحلیل بنیادی و تکنیکی قابل بررسی است، گفت: برخلاف تحلیل بنیادی که به طور عمده ریشه€Œهای سرمایه گذاری و عملکرد بازار را مورد توجه قرار می€Œدهد، تحلیل تکنیکی به دنبال بررسی نرخ بازدهی انبوه و تأثیر شرایط بر آن است. با این وجود دسته سوم سرمایه گذاران با تخمین شرایط پیش رو و دست خوانی دیگر سرمایه گذاران بخشی از دارایی خود را با هدف دریافت بهره در بازارهای مربوط به طلا، سهام یا ساختمان سرمایه€Œگذاری می€Œکنند.

وی با اذعان به اینکه سرمایه گذاری توده€Œای بر اساس رویکرد دست خوانی 80 درصد بازار ایران را به خود اختصاص داده است، ادامه داد: این نوع نگرش منجر به عدم تعادل بازار و بروز نوسانات شدید در آن می€Œشود به طوریکه بر خلاف همه کشورهای جهان وضعیت بازار مسکن در ایران پله€Œای و شرایط بازار بورس ایران نیز به شدت سینوسی است.

عضو هیئت€Œعلمی گروه علوم اقتصاد دانشگاه اصفهان با اشاره به آمار تأمل برانگیز فدراسیون جهانی بورس درباره وضعیت ایران در خلال سال€Œهای 2012 تا 2014 خاطرنشان کرد: شاخص بورس تهران در سال 2012 و 2013 به ترتیب با 70 و 120 درصد رشد، رتبه نخست جهانی را به خود اختصاص داد، اما این روند بی€Œنظیر در سال 2014 و پس از سقوط منفی 22 درصدی اقتصاد ایران به یک€Œباره به شدت تنزل یافت به طوریکه ایران در فدراسیون جهانی بورس، رتبه آخر را از آن خود کرد و یکی از دلایل مهم این واریانس تغییر حضور پررنگ جریان€Œهای توده€Œای در اقتصاد داخلی ایران است.

صمدی، نوسان 700 تومانی نرخ ارز در ماه€Œهای منتهی به انتخابات سال 92 را مورد توجه قرارداد و گفت: این تغییر 25 درصدی ارز در یک دوره کوتاه هشت€Œساعته در دنیا بی€Œسابقه است چرا که به€Œصورت طبیعی یک کشور تنها در شرایط کودتا یا وقوع زلزله یا حوادثی از این دست می€Œتواند چنین تغییر ناگهانی و وحشتناک ارزی را از سر بگذراند با این حال سؤال اساسی اینجا است که آیا بروز یک انتخابات ریاست جمهوری در 1.5 ماه بعد توجیه مناسبی برای تغییر ناگهانی دلار به این شکل است؟

وی با تأکید بر اینکه عدم تعادل در بازارهای سرمایه گذاری افراد را به سمت سرمایه€Œگذاری فیزیکی سوق می€Œدهد، ادامه داد: اندیشمندان حوزه اقتصاد هیچ€Œگاه سرمایه€Œگذاری€Œهای هجومی و توده€Œای برخی افراد به برخی کالاهای فیزیکی را در خلال سال€Œهای 82 و 83 از یاد نمی€Œبرند کسانی که به تأسی از دیگران خودرو و سیم کارت نام€Œنویسی می€Œکردند به این امید که پس از دریافت کالا آن را به چند برابر قیمت به فروش برسانند.

این استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان، خروج سرمایه از کشور را دیگر پیامد بروز نوسان در بازارهای اقتصادی کشور دانست و خاطرنشان کرد: بر اساس یک آمار غیررسمی 20 میلیارد دلار از سرمایه کشور در سال 91 و 92 از کشور خارج€Œ شده€Œ است. این معضل اقتصادی در شرایطی در ایران در حال شکل€Œگیری است که بسیاری از سرمایه گذاران به دلیل عدم اطمینان نسبت به تغییرات نرخ ارز با وجود تخصیص سود 22 درصد به سپرده€Œهای خود از سرمایه گذاری در ایران اجتناب می€Œکنند.

صمدی با اعتقاد به اینکه سیگنال€Œهای توده€Œهای داخلی یکی از مهم€Œترین دلایل بی€Œانگیزگی سرمایه داران خارجی به سرمایه گذاری در ایران است، گفت: جدا از نتایج توافق لوزان و یا جو زدگی مدیران اقتصادی، رفتارهای توده€Œای افراد در خروج سرمایه از کشور و جلوگیری از جذب سرمایه موثر است.

.

مطالب مرتبط:

نظرات  

 
#1 +2 امیر خسروی 19 اردیبهشت 1394 ساعت 21:44
و این است داستان واقعی کشور جهان سومی ایران که 50 میلیون از افراد با سوادش با مطالعه و آگاهی علمی سرناسازگاری دارندو هیچ گاه مطالعه نمی کنند. برای همین توده ای و ناآگاه همه چیز را خراب می کنند.
نقل قول
 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید